«Έχω ένα ειδικό μολύβι, με το οποίο πατάω τα κουμπιά του ανελκυστήρα», «πλένω με σαπούνι όλα τα τρόφιμα», «όταν φύγουν οι επισκέπτες καθαρίζω τις καρέκλες με οινόπνευμα», αποκαλύπτουν άνθρωποι που υποφέρουν από μυσοφοβία. Το Sputnik ζήτησε τις μαρτυρίες τους για το πώς αντιμετωπίζουν αυτοί οι άνθρωποι την επιδημία του κορονοϊού COVID-19.

Με την Βαλεντίνα Βασίλιεβα ή όπως τη φωνάζουν στενοί φίλοι και συγγενείς, Τζι, συναντηθήκαμε σε ένα καφέ, μια μέρα πριν από την ανακοίνωση της καραντίνας. Αν και δεν είχε σχεδόν καθόλου κόσμο, κάτσαμε στην πιο απομακρυσμένη γωνία. Η Βαλεντίνα έχοντας πρώτα ρίξει αρκετές ματιές στο μαγαζί, άρχισε να βγάζει από την τσάντα της μερικές χαρτοπετσέτες.

«Πάντα το κάνω αυτό όταν έχω αμφιβολίες για την καθαριότητα. Ναι, μπορεί να σας φανεί περίεργο, αλλά η αλήθεια είναι ότι οι φίλοι μου πλέον δεν το παρατηρούν καν». Το πιρούνι και το μαχαίρι τα απολυμαίνει και αυτά με προσοχή. Στη συνέχεια, πάει στην τουαλέτα να πλύνει τα χέρια της, ενώ της προκαλεί εντύπωση όταν κάποιος δεν κάνει το ίδιο.

Από μικρή είχε θέμα με την καθαριότητα, ενώ όταν στην πέμπτη δημοτικού πέρασε ίκτερο και, από τότε, άρχισε να δίνει τεράστια σημασία στην καθαριότητα.

Της πήρε πολύ καιρό μέχρι να δεχτεί να δώσει τη συνέντευξη, έξω, σε μια καφετέρια, αφού αποφεύγει τα μέρη που έχουν πολύ κόσμο. «Δουλεύω δίπλα στο σπίτι μου. Στη διαδρομή, επιλέγω την πλευρά του δρόμου που έχει λιγότερο κόσμο. Σε ένα κατάστημα προτιμώ να μπω όταν είναι σχεδόν άδειο. Λόγω της πανδημίας του κορονοϊού, πολλοί πλέον κάνουν το ίδιο. Εγώ όμως, έτσι ζω τα τελευταία χρόνια».

Όταν η Τζι βγαίνει έξω, προσπαθεί να μην αγγίξει τίποτα. Ανοίγει τις πόρτες με τα πόδια της και πιάνει τα χερούλια με χαρτομάντιλο. «Στο ασανσέρ πατάω το κουμπί με την εξωτερική πλευρά του δάχτυλού μου, όμως γνωρίζω ανθρώπους που χρησιμοποιούν ξυλάκι, μολύβι ή οδοντογλυφίδα».

Στις κυλιόμενες σκάλες και στο μετρό δεν αγγίζει, επίσης, τίποτα. «Στο βαγόνι έμαθα να ισορροπώ με κλειστά τα μάτια. Στις κυλιόμενες βάζω όλη μου τη δύναμη στα πόδια, ώστε αν γίνει οτιδήποτε να μην πέσω κάτω. Και φυσικά δεν κάθομαι ποτέ στα μέσα μαζικής μεταφοράς». Στον χώρο της δουλειάς της, κάθε μέρα απολυμαίνει το ποντίκι, το γραφείο και το πληκτρολόγιό της. «Ακόμα και τις καρέκλες, όταν φύγουν οι επισκέπτες, τις καθαρίζω με οινόπνευμα».

«Τι ακριβώς φοβάσαι;», τη ρωτήσαμε.

«Τα μικρόβια. Τα φαντάζομαι. Τα βλέπω μπροστά μου να κάθονται, ας πούμε στο χερούλι της πόρτας. Και αν τυχόν αγγίξω αυτή την επιφάνεια σκέφτομαι την ταχύτητα με την οποία θα φτάσουν στην παλάμη μου», απάντησε.

Πολλοί που υποφέρουν από μυσοφοβία κυκλοφορούν με μάσκες και γάντια. Η Τζι αισθάνεται ότι δεν τα χρειάζεται. «Σπάνια βρίσκομαι σε μέρη με κόσμο, αλλά και πάλι το θεωρώ ανούσιο. Το σαπούνι και το νερό αποτελούν την καλύτερη προστασία».

Την επιδημία του κορονοϊού την αποδέχτηκε χωρίς πανικό. «Ο τρόπος ζωής μου δεν άλλαξε, μόνο άρχισα να καθαρίζω με οινόπνευμα τα χερούλια και τους διακόπτες του σπιτιού, ακόμη πιο συχνά. Με ευχαρίστηση παρακολουθώ, όμως, τους συναδέλφους μου. Ακόμα και αυτοί που δεν έπλεναν τα χέρια τους πριν φάνε, πλέον το κάνουν. Το μόνο που δεν κάνουν ακόμα είναι να απολυμάνουν το πληκτρολόγιο τους, το οποίο όμως έχει παρά πολλά μικρόβια».

H 33χρονη Σβετλάνα Νοβιτσκόβα από το Ουλιάνοφσκ, υποφέρει από αυτή τη φοβία εδώ και τέσσερα χρόνια. Το 2011 διαγνώστηκε με αυτοάνοση θρομβοπενία, μια αρρώστια του αίματος που χαρακτηρίζεται με ελάττωση του αριθμού των αιμοπεταλίων στο αίμα και αδυναμία του ανοσοποιητικού συστήματος.

«Οι γιατροί μου έλεγαν όλη την ώρα ότι δεν κάνει να αρρωστήσω. Έτσι, σιγά-σιγά, άρχισε να μου δημιουργείται ένας φόβος για τις μολύνσεις. Μια μέρα βρήκα το χερούλι της εξωτερικής πόρτας της πολυκατοικίας μου μέσα στα αίματα. Από τότε αποφεύγω τις επαφές με άγνωστες επιφάνειες».

Η Σεβτλάνα ακολουθεί μια πολύπλοκη διαδικασία για να μπαίνει μέσα στην πολυκατοικία. «Βγάζω μια χαρτοπετσέτα, τη χρησιμοποιώ για να ανοίξω την εξώπορτα. Στη συνέχεια, την ακουμπάω πάνω στο κουμπί του ασανσέρ, μόνο έτσι πατάω τα κουμπιά. Μπαίνω μέσα στο σπίτι και πετάω την χαρτοπετσέτα στο πάτωμα. Αργότερα, απολυμαίνω το σημείο του πατώματος».

Η Σβετλάνα με ευχαρίστηση θα φορούσε γάντια μιας χρήσης κάθε φορά που βγαίνει έξω, όμως δεν της το επιτρέπει αυτό η οικονομική της κατάσταση. Παίρνει μόνο το επίδομο αναπηρίας. «Δεν μπορώ να εργαστώ λόγω της ασθένειας, καθώς υπάρχει μεγάλος κίνδυνος αιμορραγίας».

Τα ρούχα της τα πλένει κάθε φορά που επιστρέφει στο σπίτι από έξω. «Δεν φέρνω τους φίλους μου σπίτι, και δεν περνάω πολύ χρόνο έξω μιας και δεν μπορώ να χρησιμοποιήσω τις τουαλέτες. Ειδικά, αυτό το μέρος μου προκαλεί τεράστια αηδία».

Η Σβετλάνα βρίσκεται σε σχέση εδώ και 10 χρόνια. Η κοπέλα τονίζει πως μόνο τα δικά του αγγίγματα δεν την ενοχλούν. «Αν πιάσει όμως κάτι με βρόμικα χέρια, πάντα το καθαρίζω αργότερα. Το κινητό του πλέον το απολυμαίνει μόνος του, αν και τον πρώτο καιρό δεν το δεχόταν».

Μετρητά δεν χρησιμοποιεί εδώ και πολύ καιρό, από τότε που παρατήρησε μια γιαγιά στην ουρά να γλύφει πρώτα το δάχτυλό της και μετά να ξεκινάει να μετράει τα χαρτονομίσματά της.

«Γενικά παρατηρώ πολλά τέτοια πράγματα. Μια φορά είδα έναν άντρα να φτερνίζεται, να σκουπίζει την μύτη του με το χέρι και στη συνέχεια να πιάνει το χερούλι μιας πόρτας».

«Σε μια καφετέρια, για παράδειγμα, θα απολυμάνετε τα απαραίτητα;», ρωτήσαμε.

«Όχι, αλλά επισκέπτομαι τέτοια μέρη πολύ σπάνια. Δυο φορές τον χρόνο. Και πάντα επιλέγω τα πιο ακριβά όπου συνήθως προσέχουν πολύ την καθαριότητα», απάντησε.

Προκειμένου να αντιμετωπίσει τη φοβία της, η Σβετλάνα είχε απευθυνθεί σε ψυχοθεραπευτή, χωρίς όμως να δει κάποιο αποτέλεσμα. Στην προσπάθειά της να ξεχαστεί, σπούδασε μουσική σε ένα ωδείο, δεν κατάφερε όμως να ξεχάσει τα μικρόβια. «Πλέον μαθαίνω να ζω με αυτό».

Ο Σεργκέι είναι 30 ετών. Ασχολείται με την τεχνική υποστήριξη των ιστοσελίδων. Η μυσοφοβία εμφανίστηκε ως εξής: «Ένιωθα αηδία να συνομιλώ με συγκεκριμένα άτομα, ακόμα και να στέκομαι δίπλα τους. Έπειτα άρχισα να νιώθω έτσι για τους περισσότερους αγνώστους και τέλος για τα πράγματα και τις επιφάνειες που αγγίζουν».

Τα παπούτσια του τα αφήνει έξω από την εξώπορτα του διαμερίσματός του και στο πάτωμα πατάει μόνο με καθαρές κάλτσες. Την ίδια διαδικασία πρέπει να ακολουθήσουν και όσοι θέλουν να επισκεφτούν το σπίτι του. «Τώρα νιώθω καλύτερα, μπορώ να προσκαλέσω τους φίλους μου στο σπίτι μου. Τους εξηγώ όμως σε ποιες καρέκλες μπορούν να κάτσουν. Αργότερα τα καθαρίζω όλα με οινόπνευμα».

Τις συσκευασίες των τροφίμων τις πλένει με σαπούνι. Το ψυγείο του χωρίζεται σε δύο μεριές. Τη μεριά με τα καθαρά και τη μεριά με τα βρόμικα. «Στη δεύτερη βάζω, για παράδειγμα, το κοτόπουλο σε περίπτωση που δεν μπορώ να το καθαρίσω κατευθείαν. Επίσης, το κρέας το πλένω και αυτό με σαπούνι».

Στην τσέπη του ο Σεργκέι έχει πάντα χαρτομάντηλα, συνήθως με αντισηπτικό.

Ο Πάβελ είναι 34 ετών. Ασχολείται με την εργολαβία. «Όλα ξεκίνησαν επτά-οκτώ χρόνια πριν. Ίσως έφταιγε μια λοίμωξη που είχα περάσει κατά την θητεία μου στον στρατό, λόγω κακής υγιεινής των χεριών. Αρχικά, αηδία μου προκαλούσαν τα βρόμικα αντικείμενα. Έπειτα, συνειδητοποίησα ότι τα βακτήρια είναι αόρατα για το ανθρώπινο μάτι και πρέπει κάπως να προφυλαγόμαστε από αυτά. Η δική μου φοβία είναι ότι φοβάμαι τα βρόμικα αντικείμενα, που έχουν πέσει κάτω και δεν αντέχω όταν κάποιοι άγνωστοι πειράζουν τα δικά μου πράγματα».

Πλένει τα χέρια του περίπου 30 φορές την ημέρα. Το ασανσέρ ο Πάβελ το καλεί, είτε με λυγισμένο το δάχτυλο και με την εξωτερική πλευρά, είτε με τα κλειδιά του. Τις πόρτες τις ανοίγει με το μικρό του δάχτυλο ή προσπαθεί να πιάσει το χερούλι εκεί που δύσκολα θα το είχε ακουμπήσει κάποιος άλλος. Τα ψώνια αποτελούν το μεγαλύτερο του πρόβλημα.

«Τι φοβάστε; Μήπως μολυνθείτε από κάτι;», ρωτήσαμε

«Όχι, δεν είναι ο φόβος της μόλυνσης. Περισσότερο είναι το αίσθημα να είναι καθαρά τα χέρια μου. Καταλαβαίνω, φυσικά, πως τα βρόμικα χέρια δεν είναι πρόβλημα και ότι μπορώ να τα πλύνω το βράδυ, όταν επιστρέψω σπίτι. Εγώ όμως νιώθω τη βρομιά στα χέρια μου. Και δεν είναι ευχάριστο να ακουμπάς με αυτά τα χέρια το κινητό, τα κλειδιά ή το τιμόνι του αυτοκινήτου».

Σύμφωνα με τη δόκτορα ψυχολογικών επιστημών, αναπληρώτρια καθηγήτρια του Ινστιτούτου Ψυχολογίας, Κοινωνιολογίας και Κοινωνικών Σχέσεων του Παιδαγωγικού Πανεπιστήμιο της Μόσχας, Λαρίσα Οβτσαρένκο, ο πανικός λόγω της πανδημίας του κορονοϊού αυξάνεται. Όμως, δεν πρέπει να μπερδεύουμε τους δικαιολογημένες ανησυχίες για την υγεία μας, με τη φοβία.

«Όπως συμβαίνει με τις περισσότερες ψυχολογικές καταστάσεις, οι βασικές αιτίες της μυσοφοβίας είναι δύσκολο να εντοπιστούν. Μπορεί να σχετίζονται με κάποιες μορφές τραύματος για παράδειγμα, είτε από κάποιο βιβλίο που διάβασε ή μια ταινία που είδε ο ασθενής ή από κάποια εμπειρία που βίωσε. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο φόβος είναι παράλογος. Οι άνθρωποι καταλαβαίνουν ότι, πριν από αυτούς, εκατοντάδες ακόμα άτομα είχαν πατήσει το κουμπί του ανελκυστήρα και δεν μολύνθηκαν και, όμως, συνεχίζουν να χρησιμοποιούν γάντια, ξυλάκια και κάποια άλλα αντικείμενα».

Σύμφωνα με την Λαρίσα Οβτσαρένκο, σήμερα, εν μέσω πανδημίας αυτό φαίνεται απολύτως λογικό. Αν όμως ένα άτομο συμπεριφέρεται έτσι υπό κανονικές συνθήκες, τότε υπάρχει κάποιο πρόβλημα.